Bible online version English [Biblia wersja Angielska]
Biblia-zbior ksiag religijnych judaizmu i chrzescijanstwa
Biblia czyli Pismo Swiete Starego i Nowego Testamentu, to zbior ksiag religijnych judaizmu i chrzescijanstwa.
Biblia powstawala w ciagu wiekow i przyjmuje sie, ze najstarsze teksty Starego Testamentu powstaly w XIII w. p.n.e. a najmlodsze pochodza z w. I p.n.e. Ksiegi Nowego Testamentu umieszcza sie przedziale od 51 do 96 r. po narodzeniu Chrystusa.
Biblia zajmuje niezwykle miejsce w kulturze swiata stajac sie zrodlem kultury europejskiej.
W sferze moralnej przyjeto powszechnie uznawac prezentowane w niej przykazania dekalogu za podstawe stosunkow miedzyludzkich.
W sferze kulturowej stala sie inspiracja dla literatury, rzezby, malarstwa i muzyki; skarbcem wzorow osobowych i postaw, fabul, watkow i motywow, metaforyki i stylistyki. Dzielo powszechnie znane, interpretowane i wykorzystywane stanowi wspolny repertuar srodkow wyrazowych, ktore poprzez literature weszly do jezyka potocznego.
Przeklady
Najdawniejszym tlumaczeniem Starego Testamentu pochodzacym z III-II w. p.n.e. jest Septuaginta, czyli tlumaczenie "siedemdziesieciu". Byl to przeklad na j. grecki sporzadzony w Aleksandrii dla Zydow nie wladajacych innym jezykiem.
Pelnego przekladu Biblii na j. lacinski, zwanego Wulgata, dokonano na przelomie IV i V w. n.e. Przypisuje sie go sw. Hieronimowi. Sobor trydencki obradujacy w XVI w. uznal ten przeklad za tekst obowiazujacy w kosciele rzymsko-katolickim.
Na jezyki narodowe tlumaczono Pismo swiete juz w wiekach srednich. Z doby tej dochowaly sie dwa pelne tlumaczenia najpiekniejszej ksiegi, Psalterza: "Psalterz florianski" z konca w. XIV i "Psalterz pulawski", najprawdopodobniej z poczatku w. XVI.
Istnialo tez tlumaczenie Biblii z wieku XV noszace nazwe Biblii krolowej Zofii lub szaroszpatackiej.
Prawdziwy renesans przekladow Pisma sw. zaczal sie w XVI w., co przede wszystkim bylo zwiazane z reformacja.
Do najwybitniejszych tlumaczen psalmow Dawida naleza:
* przeklad calosci proza Mikolaja Reja znany z wydania w r. 1555, zapewne nie pierwszego
* niezwykle piekne tlumaczenie wierszem Jana Kochanowskiego, ktore po ukazaniu sie w 1580 r. "Melodii na Psalterz polski" Mikolaja Gomolki, na trwale zagoscilo w kosciolach katolickich i protestanckich.
Z czasem siegnieto do Nowego Testamentu. Pierwsi zabrali sie do tego luteranie z Prus Wschodnich. W latach 1551-1553 pojawily sie, oglaszane czesciami, poczawszy od czterech Ewangelii, tlumaczenia Jana Murzynowskiego.
Pierwsze calkowite anonimowe tlumaczenie calego Nowego Testamentu wyszlo w 1556 r. u Szarffenberga w Krakowie.
Wreszcie podjeto trud tlumaczenia calej Biblii, ktorego efektem staly sie przeklady: � katolicki, tj. Biblia Jana Leopolity (1561), � kalwinski, Biblia brzeska, czyli radziwilowska (1563), � ariansko-socynianski, Biblia nieswieska, Szymona Budnego (1572).
Przelom wiekow XVI i XVII przyniosl pelne katolickie tlumaczenie Pisma sw. zwane Biblia Wujka (1599).O wadze tej pracy moze swiadczyc fakt, ze przeklad ten zastapiony zostal w liturgii Kosciola dopiero w okresie II Watykanskiego Soboru Biblia Tysiaclecia wydana w 1965.
| |
Index
Valid HTML 4.01 Transitional
Valid CSS!